Reuzen in de Bijbel: Feit of Fictie?

Aanleiding

In Genesis 6 vind je de directe aanleiding voor de zondvloed. God besluit om de mens die Hij geschapen heeft te verdelgen van de aardbodem samen met alle dieren (behalve de vissen). Van de mensen worden alleen Noach met de zijnen niet vernietigd maar behouden in de ark. Wat er in Gen. 6 en daarna gebeurt moet dus wel heel erg zijn.

Wat dit grote kwaad is, dat God doet besluiten om Zijn schepping te vernietigen, wordt direct al aangeduid in de eerste twee verzen: ‘En het gebeurde, toen de mensen zich op de aardbodem begonnen te vermenigvuldigen en er dochters bij hen geboren werden, dat Gods zonen de dochters van de mensen zagen dat zij mooi waren, en zij namen zich vrouwen uit allen die zij uitgekozen hadden’.

De zonen van God hebben gemeenschap met de dochters van de mensen. En het bijzondere is dat uit deze gemeenschap reuzen geboren worden. Je leest dat in vers 4: ‘In die dagen, en ook daarna, waren er reuzen op de aarde, toen Gods zonen bij de dochters van de mensen waren gekomen en die kinderen voor hen baarden; dit zijn de geweldenaars van oude tijden af, mannen van naam’. De kinderen die voortkomen uit de gemeenschap van Gods zonen met de dochters van de mensen zijn dus reuzen. En in vers 4 worden ze ook geweldenaars genoemd, mannen van naam. Hij zijn helden, zo mag je het ook vertalen.

Het zijn stuk voor stuk geweldenaars, krijgers, van oude tijden af. Het lijkt wel een soort superras dat geweldige dingen doet en tot grote dingen in staat is. Het zijn reuzen die niet alleen in sprookjes voorkomen, maar die werkelijk bestaan, voortgekomen uit de gemeenschap van Gods zonen met de dochters van de mensen. Maar deze gemeenschap is zondig, is goddeloos en doet God oneindig veel verdriet. Deze verbintenis zorgt voor een goddeloos nageslacht dat de boosheid van de mens op de aarde groot doet zijn, zegt vers 5. De gedachtenspinsels van de mens zijn alleen maar slecht en dat elke dag.

Gods zonen

Om dit goed te begrijpen is het de vraag wie met Gods zonen bedoeld zijn en wie de dochters van de mensen zijn. Die vraag is nog niet zo gemakkelijk te beantwoorden en er wordt door theologen nogal verschillend over gedacht. De eerste uitleg is dat met de zonen van God nakomelingen van Seth bedoeld zijn en met de dochters van de mensen nakomelingen van Kaïn. Twee geslachten vermengen zich, waarbij het nageslacht van Kaïn duidelijk het zondige geslacht is.

Toch zijn er ook theologen die deze uitleg om meerdere redenen niet kunnen volgen, want zijn de dochters van de mensen werkelijk alleen nakomelingen van Kaïn? In Genesis 4:22 wordt slechts één dochter uit het geslacht van Kaïn genoemd, namelijk Naëma. En in hoofdstuk 5 lezen we het geslachtsregister in de lijn van Seth waarin we maar liefst negen keer lezen dat er zonen en dochters verwekt worden, van Adam af tot Lamech toe, de vader van Noach. En in hoofdstuk 6 lezen we dan dat de mensen zich op de aarde beginnen te vermenigvuldigen en dat er dochters geboren worden. Maar dat zijn wel allemaal vrouwen in de geslachtslijn van Seth, aansluitend bij het geslachtsregister in hoofdstuk 5. Dat zijn geen dochters in de geslachtslijn van Kaïn. Het is dus op grond van deze hoofdstukken moeilijk uit te leggen dat met de dochters van de mensen alleen de dochters in de geslachtslijn van Kaïn bedoeld zijn.

Dezelfde soort vragen kunnen we stellen bij de nakomelingen van Seth wanneer zij aangeduid zouden worden als de zonen van God. Want waarom komen ze dan allemaal om in de zondvloed als Gods straf over de verschrikkelijke boosheid van de mensen? Immers, alleen Noach en zijn gezin overleven de zondvloed. Zijn dan de nakomelingen van Seth toch niet zo onschuldig dat ze blijkbaar gestraft worden met de zondvloed?

Daarom is er ook een andere uitleg.  Het is een uitleg die op ons moderne mensen nogal vreemd overkomt maar die voor mensen in Bijbelse tijden heel geloofwaardig en logisch klinkt. Het is een uitleg die past bij hun wereldbeeld en leefwereld en die doorklinkt in oud-oosterse en Griekse mythologie. Maar ook in het vroege Jodendom vindt men deze uitleg heel gewoon. De uitleg namelijk dat het bij de zonen van God gaat om gevallen engelen die gemeenschap hebben met vrouwen van de mensen en dan niet alleen uit het geslacht van Kaïn. De bekende Romeins-Joodse historicus Flavius Josephus, geboren in 37 na Chr. schrijft hierover: ‘Vele engelen van God verenigden zich met vrouwen en verwekten bij hen hoogmoedige zonen’.

Hedendaagse cultuur

Wie kennisneemt van de hedendaagse cultuur weet dat dit soort thema’s van gevallen engelen die relaties met mensen hebben veel voorkomt in films en literatuur. De moderne mens is niet zoveel anders dan de mens in oude culturen uit vervlogen tijden. We kunnen rustig stellen, zoals theologen ook onderzocht hebben, dat de mannen van naam, de helden uit oude tijden, de reuzen van vroeger een rijke inspiratiebron vormen voor Hollywood wanneer het gaat om superhelden die de mensheid redden. Steeds meer worden deze superhelden vervangen door buitenaardse wezens, godenzonen, wat eigenlijk niet eens zo ver van de realiteit verwijderd is. In werkelijkheid gaat het immers om reuzen, nageslacht van gevallen engelen.

Bijbelse Context

Laten we daarom nog wat preciezer kijken wie er met de zonen van God bedoeld worden. Gods zonen zien dat de dochters van de mensen mooi zijn, zo lees je in vers 1 van Gen. 6.  We lezen vaker in de Bijbel over de zonen van God wanneer daar engelen mee bedoeld zijn. In de grondtaal komen we dezelfde benaming tegen in het boek Job wanneer we lezen dat de kinderen Gods of de zonen Gods, in de hemel voor de Heere samenkomen en ook de satan in hun midden aanwezig is. De Heere houdt raad, een samenspraak met zijn engelen over Job en ook één van Zijn gevallen engelen, satan, is daar dus bij. Gods engelen worden in de Bijbel meerdere malen zonen van God genoemd of zelfs goden, elohim, zoals we meerdere keren in de Psalmen lezen. Je leest het ook in de geschiedenis van Daniël wanneer zijn drie vrienden door Nebukadnezar in de vurige oven geworpen worden. Met ontzetting roept Nebukadnezar uit: ‘Zie, ik zie vier mannen midden in het vuur vrij rondlopen! Zij hebben geen letsel en de aanblik van de vierde lijkt op die van een zoon van de goden’.

Wat we uit deze geschiedenissen leren, is dat Gods engelen zonen van God worden genoemd. Maar het trieste feit is wel dat veel engelen in zonde zijn gevallen en de mensen misleiden en in grote duisternis brengen. In de Bijbel lees je hoe engelen een menselijke gedaante aan kunnen nemen en geslachtelijk zijn. Denk aan een engel van de Heere die als een Man Gods aan de vrouw van Manoach verschijnt om de geboorte van Simson aan te kondigen. Ze herkent hem als zijnde een man. En ook de geschiedenis van de engelen die Lot uit Sodom halen en waarmee de Sodomieten ontucht willen bedrijven.

Het is voor de mensen in Bijbelse tijden dus zeker niet ondenkbaar dat engelen gemeenschap kunnen hebben met vrouwen en dat daaruit een goddeloos en reusachtig geslacht voortkomt. En ja, de eeuwen door zal de mensheid blijven proberen een superras te kweken, om helden te maken, om God naar de kroon te steken en daarbij anderen, mensen van een minderwaardig ras, te vernietigen. Ik hoef de lijn maar door te trekken naar de nazi’s die zichzelf zagen als de voortzetting van de mythische, Germaanse helden en geweldigen, de mannen van naam die van ouds geweest zijn.

Zo bezien is dit het grote kwaad waarvan we in Gen. 6 lezen: Gods gevallen engelen tasten de menselijke natuur tot in haar diepste wezen aan. Zij overschrijden grenzen die God in Zijn schepping heeft gelegd en proberen het onderscheid tussen engelen en mensen uit te wissen. Zondige lust die gevallen engelen kennelijk hebben, drijft hen ertoe het menselijk geslacht nog verder in het verderf te storten en de aarde te vervullen met slechtheid. Het is opmerkelijk dat hun zondeval met aardse vrouwen met dezelfde woorden beschreven wordt als de zondeval van Eva in het paradijs. Van Eva lezen we: ‘En de vrouw zag dat die boom goed was om ervan te eten en dat hij een lust was voor het oog, ja, een boom die begerenswaardig was om er verstandig door te worden; en zij nam van zijn vrucht en at’.

En van de zonen Gods lezen we dat ze zagen dat de dochters van de mensen mooi waren, en zij namen zich vrouwen uit allen die zij uitgekozen hadden. De zonen Gods weerspiegelen hier in alles de zonde van Eva. Zij zien de schoonheid, ze hebben begeerte en zij nemen. Ze proberen niets minder dan een antichristelijk rijk op te richten en zo de komst van de Messias te verhinderen door de menselijke geslachtslijn tot in haar diepste wezen aan te tasten. Dat kan God niet toelaten.

De zondvloed vernietigde alle mensen en in het bijzonder wel het zondige reuzengeslacht. Maar de gevallen engelen die hiervoor verantwoordelijk zijn, worden ook gestraft. In de tweede brief van Petrus lees je dat God de engelen die gezondigd hebben, niet gespaard heeft, maar hen in de hel geworpen en overgegeven heeft aan de kettingen van de duisternis. En je leest het ook in de brief van Judas: ‘En de engelen die hun oorspronkelijke staat niet hebben bewaard, maar hun eigen woonplaats verlaten hebben, heeft Hij voor het oordeel van de grote dag met eeuwige boeien in de duisternis in verzekerde bewaring gesteld’. Petrus en Judas waren vertrouwd met de Joodse literatuur dat gevallen engelen gemeenschap hadden met vrouwen. Zij verwijzen in hun brieven naar deze gedachte.

Reuzen na de zondvloed

Dit roept toch wel de vraag op hoe het kan dat er na de zondvloed nog reuzen waren. We lezen immers in vers 4: In die dagen, d.w.z. vóór de zondvloed, waren er reuzen op de aarde en ook daarna, d.w.z. na de zondvloed. En inderdaad lezen we in de Bijbel van reuzen op de aarde, ook na de zondvloed. Denk aan de reuzen, de kinderen van Enak, die in het land Kanaän wonen wanneer Israël het beloofde land binnen wil trekken. In het Hebreeuws worden deze reuzen met hetzelfde woord aangeduid als de reuzen in Genesis 6, Nefilim.

We kunnen ook denken aan de reus Goliath met een lengte van ruim 3 meter. Of nemen we Og, de koning van Basan. Zijn bed was ruim 4 meter bij 1 meter 80. Og was de laatste van het reuzengeslacht van de Refaïeten die in Kanaän woonden. Het is wel opmerkelijk dat al deze reuzen stuk voor stuk vijanden waren van Gods volk Israël. In hen leefde een goddeloze, vijandige geest. Een zondige geest die we ook zien bij Nimrod, in Genesis 10, die een geweldenaar op aarde wordt genoemd. Voor hem wordt dezelfde naam gebruikt als voor de reuzen in Gen. 6, Gibborim, de helden, de geweldenaren. Nimrod is een geweldig jager, een man van naam en grote kracht. Hij staat na de zondvloed aan het begin van de stichting van de stad Babel dat zal uitgroeien tot een machtig rijk dat God naar de kroon steekt en Hem van Zijn troon wil stoten. Het begint met de bekende torenbouw van Babel omdat men zich wederom een naam wil maken.

Dus ja, na de zondvloed waren er reuzen op aarde, reuzen waar oude verhalen van de Grieken en het Midden-Oosten op teruggrijpen. Maar hoe kan dat? Hebben de gevallen engelen na de zondvloed opnieuw gemeenschap gehad met dochters van mensen? Of droeg de vrouw van Noach of droegen zijn schoondochters reuzen-DNA in zich? Hoe het ook zij, ook na de zondvloed blijft de geest uit de afgrond op welke manier dan ook rondwaren over deze aarde. Een antichristelijke, goddeloze geest, een duivelse geest die landen en volken beïnvloedt en een goddeloos, antichristelijk rijk in deze wereld zoekt op te richten totdat uiteindelijk de grote Antichrist in de eindtijd zal geopenbaard worden.

Christus - geboren uit een maagd

Toch zal Christus de eindoverwinning behalen en Zijn eeuwig Koninkrijk vestigen. Jezus, Hij is de natuurlijke Zoon van God, Gods unieke en eniggeboren Zoon. Zijn geboorte is het volmaakte en volkomen tegenbeeld van de reuzen die geboren worden uit de verbintenis van de zonen Gods met de dochters van de mensen. Hij kwam klein en nietig, zwak en kwetsbaar in deze wereld, geboren uit een maagd, een dochter van de mensen, een dochter van Israël, zoals de engel Gabriël tegen Maria zei: ‘De Heilige Geest zal over u komen, en de kracht van de Allerhoogste zal u overschaduwen; daarom zal ook dat Heilige Dat uit u geboren zal worden, Gods Zoon genoemd worden’. Tegenover het onheilige reuzengeslacht vinden we hier de heilige Zoon van God. Hij heeft gezegevierd door zwakheid, lijden en dood heen om zo Gods gevallen schepping te herstellen, te vernieuwen zodat er geen zonde, dood en duivel meer zal zijn. Zijn Koninkrijk komt!